๑๗. ​พระอรหันต์ทุกประ​เภทบรรลุ​ทั้ง​เจโตวิมุตติ​ ​ทั้ง​ปัญญาวิมุตติ​

อนาสวํ​ ​เจโตวิมุตฺตึ​ ​ปญฺญาวิมุตฺตึ​ ​ทิฏเฐว​ ​ธมฺ​เม​ ​สยํ​ ​อภิญฺญา​ ​สจฺฉิกตวา​ ​อุปฺปสมฺปชฺช​ ​วิหรติ​ ​พระบาลีนี้​แสดงว่าพระอรหันต์​ทั้ง​หลาย​ไม่​ว่าประ​เภท​ใด​ย่อมบรรลุ​ทั้ง​เจโตวิมุตติ​ ​ทั้ง​ปัญญาวิมุตติ​...​ที่ปราศ​จาก​อาสวะ​ใน​ปัจจุบัน​ ​หา​ได้​แบ่งแยก​ไว้​ว่า​ ​ประ​เภท​นั้น​บรรลุ​แต่​เจโตวิมุตติ​ ​หรือ​ปัญญาวิมุติ​ไม่​ ​ที่​เกจิอาจารย์​แต่งอธิบาย​ไว้​ว่า​ ​เจโตวิมุตติ​เป็น​ของพระอรหันต์​ผู้​ได้​สมาธิก่อน​ ​ส่วน​ปัญญาวิมุตติ​เป็น​ของพระอรหันต์สุกขวิปัสสก​ผู้​เจริญวิปัสสนาล้วนๆ​ ​นั้น​ย่อมขัดแย้งต่อมรรค ​มรรคประกอบ​ด้วย​องค์​ ๘ ​มี​ทั้ง​สัมมาทิฏฐิ​ ​ทั้ง​สัมมาสมาธิ​ ​ผู้​จะ​บรรลุวิมุตติธรรมจำ​ต้อง​บำ​เพ็ญมรรค​ ๘ ​บริบูรณ์​ มิฉะ​นั้น​ก็บรรลุวิมุตติธรรม​ไม่​ได้​ ​ไตรสิกขาก็มี​ทั้ง​สมาธิ​ ​ทั้ง​ปัญญา​ ​อัน​ผู้​จะ​ได้​อาสวักขยญาณจำ​ต้อง​บำ​เพ็ญไตรสิกขา​ให้​บริบูรณ์​ทั้ง​ ๓ ​ส่วน​ ​ฉะ​นั้น​จึง​ว่า​ ​พระอรหันต์ทุกประ​เภท​ต้อง​บรรลุ​ทั้ง​เจโตวิมุตติ​ ​ทั้ง​ปัญญาวิมุตติ​ด้วย​ประการฉะนี้​แลฯ